دزلـــــــی- کردستــــان Kurdestan Dezli
فرهنگــــــــــی/اجتماعــــــــی/تاریخـــــــــــــی/گالـــــــــری عکــــس 

                                      

   (ماموستامه لا حه سه ن و نویژی جومعه ی خورمال)

 

           ماموستا مه لا ئه حمه دی هه ورامی له پشت کتیبه ده س نوسه که یدا ده نووسی

       هه مووجارماموستا له بانی شاره وه ده هات بوخورمال بو نویژی جومعه.

       روژیکی جومعه ماموستای خورمال له مال نه بوو.ماموستا مه لا حه سه ن جومعه ی

       خویند. پیم جوان بوو رونوسیم کرد زورله فه قیکان نووسیانه وه و هه رچه ن بریک

       له ماموستاکان خوتبه که یان پی ناخوش بوو. له ماموستا تووره بوون له ئاخرا بیستم

       له بانی شار ده ریان کردوه جار جارئه م بیست ئه یانوت قسه ی خراپ ئه کا، وه

       عه قیده ی خراپه. به لام ئه وه نده عیباده تی ئه کرد هه موو ئه وانه به درو ده ر ئه چوون

       ئه مه ده قه ی خوتبه که یه:

        بسم الله و الحمدلله و الصلوه و سلام علی عبده و رسوله الصادق والصالح فی

        اقواله و افعاله و اوصیکم و نفسی بتقوی الله.

        براکانم. ئه م خوتبه بو ئیوه ده خوینمه وه که نه خوینه واران به لام نووری ئیمان

        له دلتانایه. له به ر خوابه م گه رما لیره دا کو بوونه ته وه. گه ره که م نیه مه لا یانه باس که م

        بو ئیوه قسه ئه که م . گوی بگرن ره نگه بریک به کافر و بی دین ده رم که ن.

        خوائیمه ی له نیر و می خه لق کرد و ئه قل و شعووری پی داین. فه رمویه به گویره ی

        ئه م نوسراوه ره فتار بکه ن، ئیتر له دین و دنیادا ته واون. ئایه ته کان ئه وه نیشان ئه ده ن

        ئه گه ر به گویمان نه کرد  زه ره رمان کردوه .ِِ«خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم

        شعوبا و قبایل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقی کم». ئیوه م له نیرو می دروس کرد

        و کردنم به شه عب و قه بیله بو ئه وه له گه ل یه کدا له پال یه کدا بو کومه کی یه کتر

        بژین ئه وه تان لای خوا گه وره یه که ،پاریزکار بیت،«موتته قی» بی. پیم خوشه بزانم

        موتته قی کی یه؟

       «موتته قی» به که سیک ئیژن له حه رام و عه مه لی ناپه سه ند ئه وه ی نه هی لی کراوه

    دور بی و دارای کرده وه و ئیشی چاک بی. کرده وه ی له خزمه تی خه لکا بی وله خوا

    بترسی سوننه ته کانی پیغه مبه ر«ص» به ریوه ببا . و خوف و ترسی له غه یری خوا نه بی.

    ئه م که سانه لای خوا گه وره ن  ده ره جه یان به رزه. جا کسی که جگه له خوا له

    که س نه ترسی و قوه ی حه یوانی تیا زه عیف بووبی، له زه تی له گریان وله شه و نویژ

    و قورئان خویندندا بی، هه موو فه قیر و ره عیه ت به خیزانی خوابزانی، خوی خستبیته

    ناو ئه و خیزانه وه وه کو ئه وان بژی ئه مه پی ئیژن موته قی،جابراکانم ئه وانه وا ئیژن

    موته قین، ئیمه خوشه ویسی خواین و ئیمه دوعامان قبووله، ئیمه ئه گه ر دوعا بکه ین

    ئه باری و دوعاکه ین خوا منالتان پی ئه دا، ئیمه دوعا که ین خاک ئه که ین به ئالتون،

    جون باور به وانه بکه ین که له به رابه ر فه رمایشه که ی خوادا ویستاون له دژی

    فه رمایشه کانی قورئان ئه جوولینه وه. زور له ئیوه نازانن له کتیبه کاندا ته قوا چون مه عنای

    کراوه.

    ئیمامی غزالی ئه فه رمی:هه رکه سی له بیری زورتربونی سه روه تا بوو هه ر که س

    له بیری مالی به رز و مولکی زور و باخی و ئه سپی خاس و مه قامی بالادابوو،

    ئه وه موتته قی نیه. منیش ئیژم ئه وه موسلمانیکی وه کو ئیمه یه. زورمان هه یه ئه لین

    قوتبی زه مانه ین، که چی له سه ر سینی نیوه رو ئیواره یاندا چه ن نه وع چیشت و

    گوشت و نانی گه نم و برنج و شتی تر هه یه که چی ماله فه قیره هاوسی که ی نانی

    به رووی ده س ناکه وی و شه و به برسی سه ر ئه نیته وه. ئه مه موتته قیه؟ئه مه پیره وی

    عومه ری خه تاب و عومه ری بنی عه بدولعزیزه؟ براکه م زور له ئیوه له به ر نه بوونی

    جل و لیباس یا روتن یا گیاندار عه زیه ت دان ئه کا. سوفی، سالحی وامان هه یه

    نایه ته مزگه وت له به ر روتی و بی جلی. بیستوومه یه کی له م به ناو موتته قیانه 23

    که وای شیرداخ و گازرانی هه یه و هه دیه و سه وقاتی ناردوه بو مه لیکی عیراق.

    هه رچی ئیواره یه  گوشت ئه خوا .

نابی چاو بکه ینه وه ته ماشایه کی ئه و حه دیسانه بکه ین که پیغه مبه ر فه رموو یه تی؟ ئایا بیجگه له ئایات و حه دیس چتی تر باوه ری پی ئه کری. ئیژن خوا پی داوین. ئیمه خوا پیی نه داوین. ئیمه خوا چی پی نه داوین.

    ئه گه ر ئه وان سی ده سیان هه یه ئه وه راس ئه که ن. ئه گه ر شه ش و حه وت په نجیان

    هه یه،ئه وه خوا پی داون. ئه گه ر چوار چاویان هه یه راس ئه که ن خوا ئه فه رمی

    له نیر و می له یه ک قیافه دا. ئاخر ئه م هه موو فه خر فروشتنه بو؟ «لقد خلقنا الانسان

    فی احسن تقویم،ثم رددناه... »پیغه مبه ر«ص» له چه ند لاوه ئه فه رمی«لافرق بین فلان و

    فلان» و خومان دوای گشت نویژی ئیژین:«لاینفع ذالجد منک الجد» به خوا ئیتر

    زور عه یبه ئه وه نه بی خه به ر بین. یه کی ئیژی من مالیکم و نه جیب، خوا ملکی پی

    داوم. یه کی ئیژی من کار به ده ستی حکوومه تم خوا مه قامی پی داوم. یه کی ئیژی من

    شیخم خوا روتبه ی پی داوم. لی یان ده پرسم ئاغا وه ختی له دایک بووی مشتی

    خاکت له گه ل خوت هینا؟ چلی دارت پی بوو؟ قه باله یه کت پی بوو به خه تی

    میکائیل؟له مأموری حکومه ت ئه پرسم تو کاتی له دایک بووی مه زه به ته یه کت پی

    بوو؟ ده س نووسی جه مشید و دارات پی بوو؟ له شیخ ئه پرسم ئه ری قوربان تو

    ده سخه تی شیخ عه بدولقادری گیلانی شاهی نه قشبه ندت (رضی الله عنهم) پی

    بوو؟ ئه گه ر هه رکام له مانه شتی وایان پی بووبی له وه ختی له دایک بوون دا، یا له

    وه ختی مردندا بتوانن شتیک له گه ل خویاندا ببه ن،ئه وه له ئیمه جیا کراونه ته وه

    وه خوا پیی داون.ئه گینا وه ک یه ک رووت له دایک ببین و رووت له دنیا ده رچین،

    وه ک یه ک دو ده س و دو پی و دو چاو، له هه یولا و سوورتاوه ک یه ک. کام خواپیی

    دوان؟ کام جیاوازیه؟ هه ر یه کی به جوری حاسلی ره نجی ره عیه ت ئه با بو خوی و

    زاق زاق له به ر چاوی خوا بی ئه وه لی بترسی ئه یخوا تازه تومه ت به ده می خواوه

    ئه به سی و ئیژی خوا پی داوم و من له ئیوه نیم و له ئیوه جیام . براکانم زور له ئیوه

    وا فیر کراوت حتتاخویشتان به خوتان ئیژ من نه جیب نیم، من ماقول نیم،من

    حه دم چیه،من قابلم چیه، من سه گی ره ش به رده رگای فلانم . خوا ئه فه رمی

    «ولله العزة و لرسوله وللؤمنین» عیزت هی خوایه و هی پیغه مبه ری خوایه و هی

    ئیمانداره کانه برا مه گه ر تو ئیماندار نیت؟ بوچی فیر کراوی سه گ بی؟ نانه جیب

    بی؟ ناماقول بی؟ ولی ئه وان ئینسان بن،نه جیب بن. کاکه ئیسلام هات جاهیلیه ت

    و خه له تانن لابا.ئه بووسوفیان و ئه بوو له هه به کان و عه شیره پرستی  لابا

    ناشوکری نه بی ئیمه هه ر جاهیلین. چون تو خوت به سه گ حیساب ئه که ی که چی

    چاوت واتیوه ئه ویش وه کو تو نان ئه خوا، ئاو ئه خوا، ره فعی ئیحتاج ئه کا،

    سه رمای ئه بی، نه خوش ئه که وی؟ که سی له خوا بترسی ئه م خه لکه پاک و سافه

    ئه کا به که ر و سه گ و حه یوانی تر؟ ئا خر وا فه رز که ین ئه م خه لکه نه زان داماون تو

    چون ئیده عای دینداری ئه که ی وه لی ناتوانی شه ویک له مالی یه کی له م فه قیرانه دا

    روژ بکه یته وه؟ غه یره ئیسلامه کان ته عنامان لی ئه ده ن ئیژن ئیسلام هاتوه هیچی

    نه کردوه. ده برا با من هه ر بیژم ئه نسار له مه دینه هه چیکیان بوو دا به شیان کرد به

    سه ر ره ش و رووته مه که ییه را کردوه کاندا. ژنیان بو ته لاق دان له به ر ئه وه له ئیمان دا

    بوبوون به برا. مه گه ر ئیمه له ئیماندا هیشتا نه بوینه ته وه برا؟ هه رچی ئیژن به

    ئیسلام وانیه،پیمان ئیژن«ئه م نانه نانی ئیمرو له خوانه» ده واز بینن که م ببن به

    پیاوه کافره کان بو گیانی ئه م خه لکه دا ماوه. له نیعمه ته کانی خوادا شه ریکیشیان

    نا که ی به کریان مه که... ده ی بو خاتری خوا بین ده س هه لگرن حه زره تی ئه بو به کر

    یه کی له ده وله مه نه کان بوو. چونکه حوکمی خوای به دل قه بوول کرد، ئه وه سه خوا

    له باره یه وه ئه فه رمی«الذی یأت ماله یتزکی» یانی: ماله که ی دا بو ئه وه پاک ببیته وه،

    ته زکیه ببی. مال په ره ستی سه به بی به دبه ختی ئه و دنیایه وه یسی قه ره نی وا

    مه شهوره وشتروانه. شروله یه یه کی له خوشه ویسه کانی خوایه. براکانم ئیمه یا

    ئه بی ره فتاری سه له فی سالح-ئه وه که له کتیبه کاندا نوسراوه-به راستی نه زانین یا

    ئه گه ر راس ئه وان چاکیان کردوه. بو ئه که وینه شوینی ئه و که سانه که خه ریکی مال

    کو کردنه وه و مولک سه ندن ئه سپی خاس و ئه و چتانه ن؟ برام به خوا خه لک

    گه وج کردن زور خراپه. خوا ئه فه رمی:«ونریدان نمن علی الذین استضعف فی

    الارض و نجعلم ائمه و نجعلهم الوارثین» براکانم ئه م فه قیرانه فیر کراون خویان به

    که ر و به گا و به سه گ بزانن و خویان به خویان بیژن ئیمه نه جیب نین. خوا پیان

    ئه فه رمی ئه مانه دارای عیزه تن، پیشه وا و رابه رن، وارسی سه ر زه وینن، خیزانی

    خواگیانن تو خوا ئه فه ندم، تو خوا ئاغه گیان، تو خوا یا شیخ گیان پیان بیژن تیوه

    وه کوو ئیمه وان. له برابه رمانه وه ده س به سینه مه ویسن. حه سه نی به سه ری

    ئه فه موی:هه رکه س خوی دانیشه و خه لک به سه ر پیوه له به رابه ریه وه بویستن له

    قیامه تدا حه شری له گه ل سته مکاره کاندا ئه کریت. پییان بیژن ئیمه قابل ده س ماچ

    کردن نین. ئیمه عالم نین ئیمه سه نعه ت کار نین. ئیمه وه ک ئیوه ین. ئه گه ر جله کانی

    به رمان و ئه سپ و مال و مولک مان  لیبسیننه وه وه ک ئیوه واین و هه موو که س لای

   خواوه کوو یه ک وان. پیان بلین ئیوه وه لی نیعمه تی ئیمه ن. به م گه رمای شاره زووره

   ئیوه ئه برژین، ئیمه ده س ره نجه که تان ئه خوین ئیوه ئه سوتین، ئیمه له سیبه ردا

   باوه شین مان ئه که ن. پیان بلین به شه رن. ئیوه رووتان هه یه بمرن که م پیان بلین له

  قه بریشدا واین له گه لتانا. مه گه ر ئیوه عه مه لی سالحی ئه وانن تا له قه بریشدا له

 گه لیانا بن؟ لیس للانسان الاما سعی فه رموو ده ی خوایه و هه رگیز خوا درو ناکا.

 عارف ئه وانن هه موو که س به برای خویان ئه زانن. ئه وانه وا له به ر خوا نه سه رما

 ئه ناسن، نه گه رما، به ره نجی شانیان ئیمه و ئیوه ئه ژینن، تیر ناخه ون،تیر ناخون.

 شه و و روژیان نیه بو ئیداره ی ئیداره ی ئه م خه لکه ئه وانه عارفن. ئه وانه وه لی خوان ئه وانه

 روویان هه یه بمرن. باری سووک، هه مووی عومریان خزمه تی خه لکه. هه تا ئیسلام

 ئه چوو به ریوه و به گویی قورئان ئه کرا،ساحیبی هه موو دنیا بوو. عومه ری کوری

 عه بدول عزیز که شاگردی قورئان بو روژیک خیزانی ویستی تری بسینی.

 ده سه لاتیان نه بوو. به لام ده سه لات داریکی پیش خوی که له قورئان دوور

 که وتبوه وه کاتی مرد35 هه زارجووت گوره وی به جی هیشت./ دووری و نزیکی له

 قورئان وایه. له زمانی ئیمه دا که ئه مانه په یا بوون و خویان کرده ساحیبی ئاو و

 هه وا و خاک و ئاگر و خویان کرده ساحیبی دین تادین دینی خوا بوو هه موو که س

 عه زیز بوو. ئه گه ر که سی بچوایه ته مه جلسیکه وه ئه یانوت کامیان پیغه مبه ره و

 کامیان عه لی یه. که بو به دینی ئه وان ئه وه ته ئاوه هامان لی هات یا خوا به سه ر هیچ

 قه ومیکدا نه یه ت. برا فره عجایبه. ئه م موستزعه فانه که خوا کردونیه وارسی

 سه رزه وی و وه لی نیعمه تی ئیمه ن ئه بی ژیر ده سو ژیر چه پو که بن. بیان که ن به

 سه گ، بیان که ن به که ر که چی ئه م فه قیرانه نه ویرن بیژن خوا ئاو و زه وی بو ئیمه

 خه لق کردوه و نه ک بو چه ن که س. نه ویرن بیژن چون خواردنه وه له کانیه کاندا به

 بی ئیجازه ی خاوه ن مولک حرامه؟زور عه جایه به، ئه گه ر که سی ئه سپیکی ببی یا

 وشتری بو سواری بو بار خزمه تی ئه کا و خوشی گه ره که نایه لی برسی و تینو و

 سه رما و گه رمای ببی. بیلاته ژبی بو ئه م خه لکه داماوه به یانی تا ئیواره بار ئه با و کار

 ئه کا و عه ره ق ئه رژینی که چی ئه وان به هریان لی برد نین له به ری دا برسی نه بی،

 سه رمای نه بی، گه رمای نه بی. ئیش و کاره که ی پی ئه کری، نازاری ئه دری و

 ره نجه که ی ئه خوری، به ره لا ئه کری له کویدا بخوا، له کویدا بخوی که یفی

 خویه تی من ئیژم قورئان بویه هات ئه م ره فتاره ناشیرینه لابا. بوچی قورئان

 غه ریب بوه؟ ناترسن له شکاته که ی قورئان که له غه ریبی شکات ئه کا؟ چ وه خت

 قورئان له ئیسه غه ریب تره بوه؟ ئاخ بوچی ئیسلام وای لی کرا؟ ئیسلام زور پاکه

 زور خزمه تکاری خه لکی گه وره ی هینا، ئاسایش هینا، ره حمه تی هینا، ئیسلام

 هه رگز نه یوت ئه بی چه ن که س به سه ر تواوی خه لکدا حاکم بن.

 ئه گه ر پیغه مبه ری خوا له قه بری پیروزیه وه سه ر ده ر بینی و بفرمی ئاده ی ئیوه

 له گه ل عه ره به جاهیله کاندا فه رقتان چیه؟ ئه گه ر بلی بت په ره ستی بوه ته په روودار و

 به رد په ره ستی چون  وه لامی بدینه وه بیژین چی؟ حه زره تی ئمامی غه زالی

 ئه فه رمی: حه زره تی فاتمه ئه گیریته وه و روژیک کولیره یه کم دروس کرد به گه رمی

 بردم بو باوکم فه رموی: خاست کرد هاوردت له دویکه وه هیچم نه خواردوه زورم

 برسیه.هه روه ها حه زره تی عایشه ئه گیریته وه پیغه مبه ر(ص)له به ر برسیه تی سکی

 زور ئیشی کرد،من ده ستم ئه هانی به سکیا بو ئه وه ئیشه که ی که م ببیته وه گشتمان

 ئه زانین حه زره تی عایشه که ی حه رمی پیغه مبه ر بوه له وه ختیکا بوو که له پیغه مبه ر

 (ص)زوردارانی دنیا ده ره قه تی نه ئه هاتن. هه موو به یتولمالی به ده سته وه بو. ئایا

 شتی ده س نه ئه که وت بیخوا؟ وه یا وه کو خه لک ئه ژیا. پیغه مبه ر هه رچی په نج

 فه رزه یه ئیمامی جاماعه ت بوو. زور جارله به ر برسیه تی و ماندویی نویژی شه وی

 به پیوه بو نه ده کرا. ئه ی ئه و که سه که خوت به جیگه داری پیغه مبه ر ئه زانی و پیت ئیژن

 « نائب السید المرسلین» تویش وا زینده گی ئه که یت؟ تویش هه رچی فه رزه ئه چیته

 مزگه وت؟ به برسی نویژی شه و ئه که یت؟ ئیمامی غه زالی خوای لی رازی بی

 ئه فه رمی:که سی که خوی به ریره وی ته ریقه ت ئه زانی ئه وه ل شه رتی ئه وه یه که له

 دنیاپه ره ستی دوور بی، برا مه گه ر دنیا په ره ستی شاخ گوی هه یه؟ مالی دنیا مولک

 و مه زره عه وباخی وزور و جوان ئه سپ و لیباسو و مالی گه وره و خوش و نوکه ر و

 کاره که ر و پول وبیا و بروینه.

 برا ره عیه ته کانم، برا رشو کیه کانم، ئیوه وه لین، ئیوه پیاو چاکن، ئیوه نانی فه قی

 ئه ده ن بو ئه وه بخوینی عیلم بلاو بکاته وه. فره گه رمه، گه ره کم نیه زور تر له سه ری

 بچم،خوزگا ئه گه ر ئه م که سانه بیر ناکه نه وه فه قیر و فوقرا به سه گ ئه زانن به

 گه وجیان ئه زانن خومان بیر بکه ینه وه و خومان به فلان و فلان نه زانین. ئیسلام

 بیلالی کرده برای ئه بوبه کر و عه لی و زه ید و ئه بوزه ر. وه سه لمانی کرده یه کی له

 خیزانی پیغه مبه ر(ص). تا به گوی قورئان ئه کرا وا بو ئیسته یش وای لی هاتوه جگه

 له چه ن که سی هه رچه ن خه لکی تره هه موو هیچن. ئیژی زه مانی جاهیلیه ته. ملک

 و سه روه ت و ناونیشان جیگه ی حه قیقه تی دینی گرتوه تو. ئه م قسانه ی من به                               

 مه عنای ئه وه نیه که من ئه ولیای خوام خوش ناوی،له عیرفان و ته ریقه ت

 ناراحه تم و پیاو چاکانی ته ریقه ت و عیرفانم خوش ناوی، له به ر ئه وه هاوار ئه که م

 ئابروی عیرفان و ته سه وف و ته ریقه ت ده چی. ولی هه یه، عارف هه یه، سالح و

 پیاو باش هه ن. من جیگه که یان ئه گورمه وه. عارف ئه و ده رویش و سوفیه ن له خوا

 ئه ترسن. من عارف بو ده رویشه ئیژم که له تارک و لیله ی به یانیا یه خ ئه شکینی

 ده س نویژ ئه گری تلوع، له و و خته دا شیخ خه و توه ده چیته مزگه وت، روئه کاته

 قیبله و له کاتی قورئان خویندندا ده گری و به زمانی به روژو و له هاوینی

 شاره زووردا ده رو ده کا. نیوه رو به ماندویی له پیش حه سانه وه نویژ ده کا. له

 ده سره نجه که ی ئینسان و باقی گیان داران ئیستفاده ئه که ن. ئه مه وه لیه. ئه مه پیاو

 چاکه. ئیتر من گه ره کم بی به چاکی، که وای شیرداخ و میزه ره ی جورجیت و عه بای

 زه ربافت له جلی جواندا وه لی بناسم یا هه ر که سی ئه سپی زور بوو، سنوقی پرله

 لیره و قه والی زه وی زوری بوو وه لی بی، ئه بی تاجر که رکوکیه کان له هه موو

 که س وه لی تر بن.

 خوایا هه مومان هیدایت که ی ببینه خزمه تکاری دین و خه لکی فه قیر و هه ژار.

 خوایا روژه ببی ئه م موسته ز عه فانه ببنه وه ساحیبی جیهان و بگه ینه هه قی خویان.

 خوایا جه زای ئه و عالمانه بدیته وه که له ریگه ی هه ق لا ناده ن. خوایا تو شایه ت به

 ئه وه ی به هه قم زانی تم پیغه مبه رگیان دینه که تیان برده ته وه زه مانی جاهیلیه ت.

 قورئان نرا وه ته  تاقه وه. خوایه ئه و تازه په یا بوه له ژیانی خه لکدا و له دینی خه لکدا

 وه کو تاپوی زه وی لایبه ی، و بی فوتینی، نه جاتمان بده ی له ده س ئه و له خوا

  نه ترسانه که به تو قه سه م له تو ناترسن،بیان خه یته سه ر ریی هیدایه ت.

    ((بر گرفته از کتاب دیوانی مه لا حه سه نی دزلی))

   

   

             

    

      

[ ] [ 11:39 ] [ قـــــــــــــــادری ] [ ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

دزلی پیتی دیت نیشانه ی دوسین
داب ونه ریتو زوان وه شه ویسین
×××××××××××××××××××
پیتی زیت ماچو تو زه لاله نی
خاوه ن ئه دیب و ده ف وحاله نی
×××××××××××××××××××
لامت نیشانه ی لیلی و مه جنونه ن
تیکه لاوبیه ی عیشق چه نی هو نه ن
×××××××××××××××××××××
پیتی یات ماچو کونه یاره نی
هـه رله یـو شیعری بو تو دیاره نـی

سلیمان رحمانی
لینک دوستان